Falconry Solutions Roofvogel EHBO - Wat te doen met Roofvogels/Uilen in nood?

U weet nooit wanneer de situatie zich aandient dat een wilde Roofvogel of Uil in nood hulp nodig heeft.Het kan dan gaan om een vogel die tegen een raam is gevlogen, aangevallen door een kat, aangereden door een auto etc. Of misschien een jonge vogel die uit het nest is gevallen. Met name aan het einde van de zomer vindt ook bij roofvogels de natuurlijke selectie plaats en zal het recht van de sterkste en slimste gelden. Hierdoor zullen veel roofvogels door ondervoeding sterven simpelweg omdat ze niet in staat bleken na het uitvliegen goed voor zichzelf te zorgen. Tenzij ze een goedwillend persoon op hun pad vinden die ervoor zorgt dat moeder natuur hun een tweede kans geeft. Indien zo'n dier uw pad kruist, dan vindt u hieronder enige tips over de eerste hulp die u eventueel kunt bieden.

Heeft de roofvogel riempjes, bellen of een naadloos gesloten pootring aan het loopbeen?

Vermoedelijk betreft het dan een getrainde roofvogel van een valkenier en dient actie te worden ondernomen om de vogel weer in te vangen. Bel in dat geval direct het onderstaande telefoon nummer;-
06 24 29 79 41
(24 uur per dag / 7 dagen p/week) voor nadere inlichtingen over hoe te handelen. Krijgt u de voicemail, spreek dan uw bericht in en wij nemen z.s.m. kontakt met u op.

Het zal u misschien verbazen, maar het gebeurt niet vaak dat roofvogels zomaar uit het nest vallen. Uilskuikens zijn een tekenend voorbeeld van situaties waarin het vaak juist beter is om niet in te grijpen.

Verzeker uzelf ervan dat de betreffende vogel inderdaad uw hulp nodig heeft VOORDAT u tot "redding" overgaat. Jonge vogels (met name uilskuikens) worden vaak door mensen meegenomen, denkend dat ze verlaten, gewond of wees-"kuiken" zijn. Dit terwijl ze als jong kuiken, simpelweg de grote Wereld aan het verkennen zijn op een leeftijd waarop het voor de soort de normaalste zaak is om het nest te verlaten. Ze kunnen dan nog niet vliegen, maar worden wel nog steeds door de ouders verzorgd.

Uilen verlaten het nest bijvoorbeeld reeds ruim voordat ze kunnen vliegen en er zijn zelfs gevallen bekend waarbij uilskuikens, gebruikmakend van klauwtjes en snavel, weer langs de stam van de boom, omhoog klauteren. Komt u uilskuikens tegen die op de grond zitten, geef ze dan wat hulp door ze zo hoog mogelijk in de boom te plaatsen. Hun ouders zullen ze weer snel vinden en u helpt ze hiermee veel meer dan wanneer u ze zou meenemen ter opvang.

Voor een leek op dit gebied kan het er uitzien alsof het kuiken te jong is om voor zichzelf te zorgen, dit terwijl het juist het beste zou zijn om hem daar te laten. Natuurlijk zijn er uitzonderingen: verwondingen, sterk afgekoeld, in een gevaarlijke omgeving of als één van de ouders dood is aangetroffen. Bedenk echter dat de meeste jonge vogels door beide ouders verzorgd worden en het niet altijd het doodvonnis van het jong betekent als een oudervogel overlijdt.

Jonge roofvogels en speciaal uilskuikens die geen verwondingen e.d. hebben, kunt u het beste terug in de boom of in hun nest plaatsen als ze op de grond zijn aangetroffen.

Het is een fabeltje te denken dat de oudervogels hun jongen zullen verlaten als deze door mensen zijn aangeraakt.

Bij roofvogels/uilen is dit NIET het geval.

Het wordt natuurlijk anders als de nestplaats steeds wordt verstoord. In zo'n geval zal deze plek soms wel worden verlaten. Ga dus niet steeds kijken op de betreffende locatie, hoe aanlokkelijk dit ook kan zijn;- u kunt de vogel(s) die u juist wilt helpen daarmee in grote problemen brengen als de ouders niet meer terugkeren vanwege de verstoring.

Zorg er dus wel altijd voor dat u de handelingen snel verricht en niet langer dan absoluut noodzakelijk, op de locatie aanwezig blijft.

U dient ervan uit te gaan dat de roofvogel in een vorm van shock toestand verkeert, zowel als gevolg van zijn ongeluk als de benadering door u als mens. En net als bij de mens kan een shock ook bij roofvogels dodelijk zijn. U dient dus in eerste instantie ervoor te zorgen dat alle vormen van extra- en nodeloze stress worden voorkomen. Een vogel die op het eerste gezicht redelijk tam op uw vinger blijft zitten is vrijwel zeker in shocktoestand. Hoe leuk het er ook uit mag zien, de vogel is haast verlamd van angst. Verder kunnen met name de accipiters (Havik en Sperwer) nogal eens ergens tegenaan vliegen. Een hersenschudding is dan vaak het geval dus zet de vogel dan donker weg. Voorbeelden zijn bekend van Haviken die zelfs dwars door een raam een zitkamer zijn ingevlogen.

Eén van de eerste zaken die u zich dient te realiseren is dat de vogel niet zal accepteren dat u hulp tracht te verlenen. Het gaat tenslotte om een wild dier dat mensen in de nabijheid niet tolereert en hiervoor grote angsten heeft. Mensen worden als de vijand gezien waarvoor minstens zoveel angst bestaat als bijvoorbeeld de kat of auto waardoor de vogel werd verwond. Een verwonde roofvogel handelt altijd instinctief en zal vanwege angst en pijn alles doen om uit uw buurt te blijven. Bij roofvogels maar ook bij uilen dient u goed te beseffen dat hun klauwen enorm veel kracht hebben en vlijmscherp zijn. Zou u zo'n vogel zomaar met blote handen beetpakken, dan is dit vragen om verwondingen. Normale handschoenen die u in de winter draagt, zouden een handig hulpmiddel kunnen zijn bij kleinere roofvogels en ook werkhandschoenen kunnen hierbij helpen.

Probeer tevens beschadigingen aan de staart/vliegveren/slagpennen te voorkomen. Een goede conditie hiervan is van levensbelang bij de jachtvluchten die de vogel moet uitvoeren om in de voedselbehoefte te voorzien. En veel revalidatie/opvangcentra hebben niet de kennis of middelen in huis om beschadigde slagpennen van roofvogels te herstellen.

Vaak is de beste methode om een deken of grote doek over de vogel te werpen en hem zo hiermee zo snel mogelijk het zicht onmogelijk te maken. Duisternis kalmeert roofvogels en dus dient u hiervan gebruik te maken bij het oppakken van de vogel. Zorg ervoor dat de doek over de rug van de vogel heen wordt geworpen. Werp de doek dus pas over de vogel heen als deze met de poten op de grond staat/ligt.

Ligt de vogel op zijn rug, dan is hij namelijk klaar om u met z'n klauwen aan te vallen, iets dat uiteraard moet worden voorkomen. U kunt dan proberen de vogel te laten grijpen naar een opgerolde handdoek om hem daarna te pakken. Een volwassen Havik is bijvoorbeeld moeiteloos in staat uw hand te perforeren. Dit is zeker niet bedoeld om roofvogels in een kwaad daglicht te stellen maar ter waarschuwing. U kunt het de vogel niet kwalijk nemen. Deze tracht zichzelf ook alleen maar te beschermen en kent uw goede bedoelingen tenslotte niet! Houd uw handen op een zodanige wijze zodat de vogel niet in staat is u met zijn klauwen te verwonden.

"Handgereedschap" van een Buizerd (Buteo Buteo)

Dit kan relatief eenvoudig door met uw vingers boven de klauw het loopbeen vast te houden (bijvoorbeeld 1 hand per loopbeen). Op die manier heeft u controle over z'n klauwen en kan hij u niet verwonden. Op bijgaande foto ziet u hoe dit zelfs met 1 hand mogelijk is.

De snavel van de meeste roofvogels, met uitzondering van de valkensoorten, heeft uitsluitend ten doel te scheuren. Echt hard bijten kunnen ze vaak niet. Als leek zult u misschien niet weten om welke soort het precies gaat. Het beste is dan dus ook om uit de buurt van de snavel te blijven.

Wikkel daarna de vogel in de doek, waarbij de kop volledig wordt bedekt en het gezichtsvermogen wordt "uitgeschakeld". Daarna is het zaak de vogel zo snel mogelijk in een donkere doos of kist te plaatsen, goed afgesloten en voorzien van enkele ventilatiegaten en bij voorkeur voorzien van een stukje tapijt of handdoek op de bodem (zodat de vogel grip kan krijgen). Gebruik bij voorkeur absorberend materiaal. U kunt desnoods de vogel compleet met doek in de doos plaatsen.

Zet de doos op een veilige, rustige, donkere en warme plaats en zoek kontakt met (bij voorkeur) een roofvogel-asiel waar men niet alleen weet hoe roofvogels moeten worden opgevangen, maar ook hoe deze op de juiste wijze dienen te worden gerevalideerd en uitgewilderd. U kunt daar ook altijd over het verloop van de revalidatie nader informeren.

Uw plaatselijke politie (NIET via 112 bellen) zal vaak in staat zijn aan te geven waar u de vogel precies kunt afleveren. Ook kunt u kontakt opnemen met een dierenarts in de buurt. Deze zal doorgaans ook weten waar de vogel moet worden ondergebracht. Lukt dit ook niet, neem dan kontakt op met Vogelbescherming Nederland. Deze heeft een lijst van vogelasielen in geheel Nederland en kan u nader informeren over de mogelijkheden van opvang bij u in de regio. Ook kunt u een lijst met roofvogel asielen vinden op de pagina van het vogeltrekstation Arnhem.

De voorkeur gaat altijd uit naar asielen die weten hoe roofvogels professioneel moeten worden uitgewilderd en voor jonge roofvogels de valkenierstechnieken kennen om deze jonge vogels jachtervaringen bij te brengen. Een jonge roofvogel loslaten in de natuur zonder jachtervaring is net als russisch roulette. Vaak vindt het publiek het fantastisch te zien hoe zo'n dier weer de vrijheid krijgt, maar slechts zelden wordt gezien wat de toestand hiervan na enkele weken is. Een jonge roofvogel in de natuur uitzetten zonder jachtervaring geeft de vogel veel minder kans op overleven want tenslotte leren zijn ouders hem normaliter ook jagen in de natuur dus moet dit vanuit een opvangfaciliteit ook gebeuren. Oudere (volwassen) roofvogels hoeven dit niet te leren want die wisten reeds te overleven.

U kunt ook proberen de plaatselijke Dierenambulance te bellen, maar helaas zijn sommige van deze organisaties uitsluitend bereid te komen voor huisdieren en niet voor dieren uit de vrije natuur. Als u dit leest als medewerker van een Dierenambulance, weet dan dat wij regelmatig meldingen van burgers hebben ontvangen die zeggen een Dierenambulance te hebben gebeld maar dat deze niet bereid was om uit te rukken zodat een wilde roofvogel kon worden opgehaald of geholpen. Hierbij tevens een oproep;- als u medewerker bent van een Dierenambulance en wilde roofvogels een warm hart toedraagt en hiervoor dus WEL wilt rijden, stuur ons dan even een emailtje want we willen in de toekomst op deze pagina een lijst publiceren van "roofvogel-vriendelijke" dierenambulances.

Met bovenstaande gegevens heeft u de kennis om de eerste opvang van Roofvogels en Uilen te realiseren. Breng de vogel daarna zo snel mogelijk naar een erkend opvangadres, bij voorkeur een roofvogel asiel dat in staat is om roofvogels efficiënt weer uit te wilderen.

Roofvogelvervolging lijkt in de loop der jaren gelukkig te zijn verminderd maar komt toch nog voor. Heeft u hierover vermoedens of aanwijzigingen (nestroof/verstoring, vergiftiging, afschot etc), ga dan niet zelf op onderzoek uit maar schakel altijd de politie (afd. bijzondere/groene wetten) of de AID (Algemene Inspectiedienst van het Ministerie van LNV) in.

Wij hebben een uitgesproken mening over (roof)vogel asielen. Veel van deze organisaties hebben zich inmiddels ontwikkeld tot kleine dierentuinen, omarmd met alle zorg maar zonder na te denken over het toekomst perspectief over de opgevangen (roof)vogel.

Om een voorbeeld te noemen;- de wet vereist dat roofvogels die niet meer in de natuur kunnen worden uitgezet, moeten worden geeuthaniseerd. Dit klinkt erg bot, maar dit is wel een realistische gedachte.

Helaas worden nog steeds veel van dergelijke dieren onder het mom van "zielig" gehandhaafd in sommige opvangcentra. Deze dieren hebben vrijheid gekend hun leven lang en moeten nu op 1 poot of met 1 vleugel hun leven verder in een voliere slijten.

Wat is dan ethisch voor ons als mensen verantwoord? Dit dier in leven laten, levenslang in een gevangenis met handicap te laten leven, of onze verantwoording nemen en de wetgeving volgen?

Maar feit blijft dat zielige en gehandicapte dieren nog steeds goed verkopen en veel sponsoring en donaties opleveren. Moet zo'n dier daar dan voor worden gebruikt? Nee, volgens onze mening niet.

Daarnaast zijn sommige van deze asielen fel tegenstander van roofvogelhouderij en valkerij. Indien een ontsnapte roofvogel wordt binnengebracht is het soms geen uitzondering als ringen (zijnde identificatie kenmerken) worden verwijderd en de vogel in kwestie daarna wordt losgelaten. Hiervoor hebben we geen keiharde bewijzen maar wel zeer vele indirecte bewijzen en deze zijn vaak ook al voldoende om een mening te vormen. Dit wil niet zeggen dat we elk asiel als "fout" classificeren, integendeel. Er zijn ook goede organisaties, maar gezien de onafhankelijkheid die we graag bewaren, benoemen we hier geen enkele organisatie bij naam. Vaak gaat alles om ons "boerenverstand". Ziet u een roofvogel in een asiel die niet meer kan worden gerevalideerd of uitgewilderd (dus bijv. met 1 poot of 1 vleugel) dan weet u al dat deze organisatie zich niet houdt aan de wetgeving en dat dit asiel zich niet houdt aan de functie die eraan is toegewezen.

Roofvogels zijn jagers. Ze overleven door andere dieren dood te maken. Dit is hun rol nu eenmaal in de natuur en het is een rol die nooit mag worden onderschat, ongeacht emoties die u hierbij als mens eventueel ervaart. Vergeet niet dat u misschien mens bent, maar zelfs de mens maakt deel uit van ons eco systeem en ook de mens kan worden beschouwd als een normaal zoogdier in dit eco systeem.

Dit betekent dus ook dat bij jonge roofvogels het jachtgedrag moet worden gemotiveerd. Socialisatie met de mens is voor deze dieren in potentie dodelijk. Komt u bij een roofvogel asiel op bezoek en word u in kontakt met jonge roofvogels gebracht die er lieflijk als kuiken uit zien, mooi met witte donsveren, dan weet u dat dit asiel per definitie al niet weet hoe jonge roofvogels dienen te worden uitgewilderd. Afzondering en geen (voedsel)associatie met de mens zijn hiervoor een absolute vereiste. Indien onze wilde roofvogels de mens met voedsel gaan associeren, kunnen deze zichzelf gaan ontwikkelen tot een gevaar voor de mens, bijvoorbeeld Buizerds die sporters in het bos gaan aanvallen omdat ze de mens als soortgenoot zijn gaan zien en tja, soortgenoten zoals mama- en papa Buizerd geven voedsel, dus als de mens als Buizerd wordt gezien, moeten we daar natuurlijk even een duikvluchtje naar maken.

Om jonge roofvogels succesvol uit te wilderen is een opleiding voor deze dieren noodzakelijk. Helaas gaan veel asielen hieraan voorbij en wordt er uitsluitend naar gekeken als het dier in kwestie de vrijheid krijgt. Er vindt doorgaans geen vervolgonderzoek plaats, waarbij wordt gekeken hoe het met de betreffende roofvogel is gesteld, 1 maand na vrijlating.

Meer informatie over dit onderwerp zullen we binnenkort aan deze pagina toevoegen. Ook zullen we informatie toevoegen over het uitwilderen van roofvogels in de vrije natuur en technieken om deze dieren de grootst mogelijke overlevingskans te bieden.